Panamà: Govèrn e indigènas atenhon acòrd après d'afrontaments en conflicte per minería

Panamà s'anava dormir lo dissabte 4 de febrièr amb l'incertitud de qué arribariá en la rota Panamericana a on per cinquen jorn los indigènas pernoctaban en plea via en empedint lo trafic de veïculs. Las darrièras notícias disián que la comunicacion per celulares èra estat talhada dins l'airal de conflicte en daissant als manifestants e retenguts incomunicats. La Premsa o comptava aital:

Après de multiples planhs dels usatgièrs qu'an ensajat se comunicar amb de personas dins la zòna de l'orient chiricano en a on es barrada la via Interamericana las telefonicas comuniquèron que lo servici es suspenut per òrdre de las autoritats competentas.

Experiéncias anterioras e l'aparenta incapacitat del govèrn per negociar fasián témer un afrontament inevitable. Lo dimenge lo compte de Twitter de la Policia Nacionala de Panamà (@protegeryservir) informava qu'avián atengut la desliurança dels “sequestrats” e doncas la dubertura de la via Panamericana

COMUNICADA N.1: Informam a la ciutadania qu'en 1ora30menutas s'atenguèt rescat de totes los sequestrats en Via Panamericana…

La fauta de comunicacion per via celular faguèt que los eveniments se coneguèsson de forma estranha e lenta. Per las rets socialas corrián fòrça brusors sobratz lo temps e la metodologia amb que s'èra dobèrt lo carrèr. Mai tard la policia informariá en lo sieu compte sobratz lo primièr mòrt en de circonstàncias que demòran encara sens esclarecer.

COMUNICADA N.2: Se confirma lo fallecimiento de ciutadan identificat preliminarmente coma Jerónimo Montezuma, s'investigan las causas…

La dubertura per la fòrça concluguèt pas lo problèma mas que per lo contrari desató lo caòs, pas sonque en la Panamericana mas en de divèrses ponchs del país a on de desparièrs grops e de grèmis se jonhèron en mostrant supòrt als indigènas. Se criticava la forma violenta en que se donèron los fachs e las rets socialas s'aumpliguèron de fòtos e videos en mostrant d'images de çò de vengut. L'usatgièr de YouTube hjuonnieful pugèt lo seguent video en mostrant repression policèra dins un espital lo 5 de febrièr:

Lo diluns 6 de febrièr se donèron barrament de carrèrs en de divèrses ponchs del país. Los indigènas se tornèron tanben violentes e incendiaron almens doas comissàrias de la policia. S'inicièt lèu una guèrra d'informacion a on la policia negaue çò qu'apareissiá en los mejans e lo ministre de seguretat Raúl Molino criticava las messorgas que se comptavan.

Lo blogger panameño “Puppetmaster” se planh d'aquò en lo sieu blog Sent-pty:

Quin es l'afan de la Polícia Nacionala, la nòstra principala institucion de “seguretat”, de desmentir los afrontaments entre indigènas e d'unitats ARMADAS mejançant lo sieu compte de Twitter @ProtegeryServir quand en realitat s'arriban?  Mercés a Dieu la histeria “inncecesaria” que vòlon far veire que la populacion cree demòra facha evident en d'images captadas pels reportaires grafics, dins aqueste cas l'excellent trabalh d'Eliezer Gauses del diari L'Estela que se pòt en el veire a un uniformado en fasent emplec de la siá arma de reglament, encara quand la Policia o nègue.

De la meteissa forma Joao Q. En lo sieu blog Mediocerrado critica la forma de comunicacion del ministre de seguretat e fa referéncia de passatge a un escandal de crompa de radars “sobrevaluados”:

Un òme morís en las protèstas. Testimònis dison que d'un tir. Unes autres an d'evidéncias de casquillos de 9mm. Las ensenhan en las pantalhas. Tèsta dins de camèras de television. Ministre nègue tot emplec d'armas de fuòc en de protèstas. Allega que las 9mm son pas d'armas de reglament policèr. Ahlama mentirosos que li an parlat a el de casquillos d'aqueste tipe d'armas de guèrra. Ministre sosten cara de sarcasmo burlesco mentre ditz tot aquò en cadena nacionala. Lo sieu grotesc penchenat –black-and-white-pepelepú-style– o sosten un fijador fòrça caro que crompèt en Itàlia amb de sòus de cuestionables de fonts. Òm pòt imaginar de causas entre tanta incertitud. Mas i a de radars qu'o indican.

Malgrat aiçò, aviá tanben qui repudiaban la forma en que se comportavan los indigènas, coma es lo cas de Luis Felipe Manfredo (@luismanfredo) qui soslinha que cnjse la minería va pas destruir Panamà, o faràn los indigènas:

creï abans ke tal còp o faga la mineria la destruccion, los meteisses indigenas desiran destruir a Panama.

Tanben qualques an mostrat mai lo sieu apiegi a las accions realizadas per la Policia Nacionala. Per exemple Clemente Yoell (@CYoell07) merceja que la policia aja complit amb lo sieu dever constitucional:

@protegeryservir ESTAN en FASENT ÇÒ QUE PER LEI O AN DE FAR! Felicitats!

Lo jorn dimars 7 de febrièr los ànims contunhèron caldeados e mai se s'inicièron tanben las negociacions que los panameños esperavan portarián de torn la patz.

Lo cacic Silvia Carrièra (@CaciqueGeneral) comptèt en lo sieu compte de Twitter sobre l'inici del dialògui amb la mediacion de la glèisa catolica.

Iniciam dialògui amb lo govèrn en companhiá de Monsenhor Lacunza e lo Paire Adonaí

Tanben C. Bernal (@cacike1976), qui se descriu en la siá biografia coma “Un ngabe paire, espós e orgulhós de lo sieu pòble originario,” comenta en dos tuiteos (1, 2) que perdona al president e los ministres pel damatge causat mas que demòra proïbit desbrembar.

Pòble ngäbe perdona e li desira pas mal a RM (Ricardo Martinelli), la siá equipa d de ministres, d'unitats policias q assassinèron als nòstres frairs e als miles q …

Nos odian,menosprecian x reclamar çò de just e x lo sol facha d èsser ngäbes,perdonats, mas DEMÒRA PROÏBIT IGNORAR E DESBREMBAR las injustícias.

Pel 7 de febrièr se comptabilizava lo segond mòrt, un jove de 16 ans, e mai se al moment d'escriure aqueste post se sap pas cuales foguèron las causas de la siá mòrt, coma nos compta La Premsa:

Juan José Ibarra, paire de crianza del mendre d'edat que moric en un incident confús en lo corregimiento de las Lomas, província de Chiriquí la nuèch d'ièr, demandèt aqueste dimars, 7 de febrièr, que s'investigue la mòrt d'aqueste mendre de 16 ans.

Fin finala, a las sièis de la serada del dimars 7 de febrièr lo govèrn cediguèt davant l'agenda de detlos Ngäbe Buglé en proïbint l'emplec de la comarca per explotacion minaire o idrica. Los panameños se preguntan ara s'en realitat èra de besonh tanta incertitud e mòrt per arribar a aqueste acòrd.

Karla Acedo (@karla_acedo) Pèrd pas l'esperança que se siá aprés la leiçon:

Veson? Se sèire çò es a dialogar, prengan ara nòta e apliquenlo totjorn

Escrich per Ariel de Brunes · Comentaris (0)
Partejatz-o: Meneame · facebook · twitter · reddit · StumbleUpon · delicious · Instapaper