Darfur: La joenessa manten la crisi jos reflectores

E mai se lo conflicte principal a cesado en Darfur, Sodan occidental, un informe recent de l'ONU ditz qu'es quaus vivon en la region sofrisson encara d'importantas violacions als Dreches Umans e una fauta fondamentala de las libertats. La contínua inestabilitat e los atacs en cors son estats particularament perjudiciales pels joves de Darfur, doncas que gaireben la mitat dels afectats pel conflicte son de mainats.

L'ONU calcula que dempuèi 2003, quand comencèron los combats entre de grops rebèls e de fòrças del Govèrn sudanés en Darfur,  son mòrti fins a 300.000 personas. Pendent aqueste temps, mai de 2,7 milions de personas de Darfur son estats tanben desplaçadas, forçadas a anar als campaments de refugiats en Sodan e Chad. Un estudi publicat lo mes passat mòstra que mai de 80% de las mòrts pendent lo conflicte foguèron lo resultat de malautiás, pas de la violéncia, çò que suggerís que fòrça personas seguisson en situacion de risc, e mai se los combats an amendrit. Per empejorar las causas, arunan lo Govèrn sudanés deslotgèt fòrça grops umanitaris internacionales après que la Cort Penala Internacionala emetèt una òrdre d'arrèst contra lo President sudanés, Omar Hassan a lo-Bashir, per de crims de guèrra en Darfur; lo govèrn contunha d'expulsar d'organizacions estrangièras.

La situacion es estada mai que mai dura pels joves del país, doncas qu'un aimat de 1,8 milions de mainats son estats afectats pels conflictes armats, fòrça expausats a de problèmas de salut, interrupcion de l'educacion e autres servicis e la violéncia brutala. En Darfur, 700.000 mainats an creishut sens conéisser d'autra causa que lo conflicte e s'aima que 4.500 mainats serián associats a de fòrças e de grops armats. Aquestes joves, malgrat aiçò, son pas la majoritat, a causa de que los joves tant dins coma fòra de Sodan son estats vitales en la concienciacion, recolección de fons e en los assages per cambiar a la region.

En los darrièrs ans, las experiéncias dels mainats de Darfur pendent lo conflicte son estats reseñadas a travèrs de los sieus diboishes. Qualqu'uns d'aquestes diboishes son utilizats coma de pròvas presentadas a la Cort Penala Internacionala coma part de l'investigacion dels crims de guèrra. En 2005, dos investigadors de Human Rights Watch se dirigiguèron dins la frontièra entre Chad e Sodan, e pendent aqueste temps de mainats en edat escolara lor ofriguèron cientos de diboishes. Fòrça images mostrèron los bombardaments de las fòrças del govèrn sudanés, tiroteos, de violacions e la crema d'aldeas. Ethan Zuckerman, cofundador De Global Voices Online, blogueando en My Heart's In Accra [Lo mieu Còr es dins Accra], diguèt que las images èran poderosas:

“Quand foguèri dins Human Rights Watch fa una setmana, aviá un pialèr d'aquestes escapols en la taula d'una sala de conferéncias, al bòrd d'un pialèr de de fotografias de militaras Yanyauid. Çò Que m'estonèt foguèt cossí los detalhs en los diboishes dels mainats se fasián resson dels detalhs de las fòtos -las existéncias dels rifles automatics, la forma redona dels ostals, la postura de dos òmes armats a caval. Foguèt immediatament clar tà ièu qu'aquestes diboishes èran pas d'armas imaginadas pels mainats, mas de relats de testimònis oculares. “

Un investigador de Waging Peace apletèt de diboishes similars en 2007, qualqu'uns que se'n mòstran en aqueste video. Lo diboish es tanben usat coma una manièra d'ajudar a sanar als mainats, coma se mòstra en aqueste video, aital coma d'autras formas d'art. Lo documentari Darfur Plays mòstra a un grop de doas dotzenas de joves en Nyala , principala de Darfur del Sud, qu'utilizan lo teatre del carrèr per alugar la discussion e aumentar la consciéncia. Tambay, blogueando En Shadow and Act, comenta envolopa la pellicula:

“Aimi aquò!

L'art marca una diferéncia en Darfur, a on una companhiá de joves actors autodidactas amien lo teatre dins los carrèrs e de campaments de refugiats.

La siá medecina pels flacs en Darfur es lo teatre, lo drama, lo cant e la dança -un testimòni del poder de l'art de guarir!”

Los joves foguèsse del Sodan trabalhan tanben per crear consciéncia e melhorar las condicions per la joenessa sudanesa. En mai d'una granda quantitat de celebridades, los joves dins fòrça païses occidentales an ponut en relèu la situacion de Darfur. Las iniciativas de la joenessa en los darrièrs ans an fòrça variat, dempuèi creacion de poesia e organizacion de concentracions fins a de voses d'estudiants en podcasts e recèrca de programas de recobrament de fons.

En Canadà, lo grop liderat per de joves STAND Canadà, a desvolopat una campanha cridada “Stand pels mòrti”. Tre aqueste mes, als canadians se lor animarà a usar de camisetas amb lo nom d'una victima de Darfur e lo grop mostrarà una pellicula cridada Darfur. Lori L. Tharps, blogueando En My American Meltingpot, se trobèt amb una campanha de camisetas per Darfur desparièra fa d'ans e en un primièr moment ponèt en dobte la siá eficacitat:

“Pendent tot lo jorn en Naua Yòrk, ieu contunhava de veire mai e mai adolescents amb de camisetas de Darfur. Coma se foguèsse una declaracion de mòda. Coma s'apiejar a Darfur foguèsse genial. Èra a la debuta esvagada, après un pauc inquieta, coma ‘aquestes mainats rics blancs an qualque idèa de çò que significa vertadièrament lo genocidi modèrn?'” Mas pensèri après, quitament si que non o sabián, qu'aumentavan la concienciacion amb las siás simplas camisetas negras e blancas…

…adolescents negres, blancs, asiatics… vesi una barreja multicultural de joves conlos de braces en naut non solament per las victimas de Darfur, mas per las gents de tot lo mond que sofrís, atrapada en lo fuòc trauessèr de la violéncia. M'empuntèri amb lo luòc web Teens4Peace [Adolescents per la Patz] e m'alegrèt veire que los adolescents nòrd-americanes an mai que se preocupar que MySpace, Ashlee Simpson e la manifestacion mai recenta d'iPod”.

Mentretant, una escòla segondària en Long Island City, Naua Yòrk, organizèt un recobrament de fons en Decembre per ajudar als joves en Nyala. Lo blog Stories From Darfur s'estend envolopa l'eveniment:

“Recebèri un corrièr electronic d'un amic e activista en Nyala, Darfur. El trabalha amb un grop de joves que tractan de preservar e fomentar lo patrimòni musical e cultural de Darfur. Los joves escrivon e interpretan las siás pròprias cançons e desvolòpan d'òbras de teatre basat en los tèmas de las siás comunitats que lor preocupan mai. Qualques de las pèças son nostalgicas e parlan de la vida abans que las milícias armadas los desplacèsson violentamente, d'autras son purament d'entretenimiento, del temps que d'autras son cridats a la justícia, la libertat e la patz. Pels joves afectats per la guèrra e las siás audiéncias, aqueste grop es un grand fòrum d'expression, creacion de comunitats e sanación. Lo mieu amic nos demandèt ajuda per iniciar una mini-orquèstra… la nòstra joenessa en Long Island City High School decidiguèt apiejar lo sieu esfòrç e aumpliguèt l'auditòri de l'escòla lo darrièr dijòus amb un Espectacle de Talents per requectar fons. Dempuèi de presentacions de balh hip-hop fins a una personificación de Lady Gaga, armèron un espectacle de 30 actes que requectèt mai de $800″.

Autras estrategias S'utilizan per implicar a la joenessa encara mai. Fa unes ans, un jòc de video en linha gratuita desvolopada per d'estudiants e cridat Darfur is Dying [Darfur Morís] foguèt lançat. En lo jòc, los jogaires aprenon envolopa lo conflicte e an de manténer lo sieu campament de refugiats en foncionament malgrat possibles atacs. Lo jòc a amiat almens a 50.000 personas a prene de mesuras per ajudar a póner fin a la violéncia. Steve Rothman, blogueando en The Social Mièja Soapbox, critica lo jòc:

“Per jogar lo jòc, primièr seleccionas òm de divèrses avatares de Darfur, mas son pas mai que de figuras de diboishes animats. Tal còp s'un perfil de ficcion per caduna de las figuras foguèsse estat facilitat, poiriá aver agut aqueste efècte. Me preguntèri tanben se la transformacion de las causas talas coma la recèrca d'aiga o s'amagar de la milícia en los objectius del jòc poiriá èsser contraproducente e desensibilizar a las personas a la malaisida situacion de Darfur…

…degun va passar oras en jogant Darfur is Dying, a fin “de manténer en foncionant lo sieu campament”, l'objectiu declarat de la partida. Mas per supausat qu'es pas lo ponch. M'imagini que la màger valor d'aqueste jòc, e d'autres coma el , serà la d'implicar a un public massiu de joves en de tèmas socials e de causas -a un public qu'es mens accessible a travèrs dels canals de comunicacion mai tradicionalas”.

Siatz cual siatz lo metòde, Emily Holland trobèt qu'una màger consciéncia es exactament çò que qualques joves en Darfur vòlon. Blogueando Pel Comitat Internacional de Rescat, parlèt a unes 50 de joves en un campament de refugiats. Quand lor preguntèt: “Quin es lo sieu messatge als joves de la siá edat dins tot lo mond?”, Eles diguèron:

“Volèm que sàpian de las nòstras activitats e los nòstres problèmas.

Volèm que nos apiegen. Qu'entendan qu'avèm de besonh educacion e salut.

Los individus que las gents fòra de Darfur li es a el expausada pas totjorn son necessàriament dels campaments. Volèm que los joves de tot lo mond vejatz cossí es la vida aicí. Qu'escoten la veritabla istòria”.

Fòto de Darfuri girl in ret per wanderingzito en Flickr, Creative Commons.